Bức tranh doanh nghiệp Việt Nam năm 2026 cho thấy sức chống chịu của khu vực tư nhân tiếp tục được củng cố, doanh nghiệp FDI tăng nhanh, trong khi môi trường kinh doanh đang bước vào giai đoạn cải cách mạnh để hướng tới mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030.
Doanh nghiệp tư nhân tiếp tục là lực lượng đông đảo nhất, doanh nghiệp FDI tăng nhanh nhất, còn doanh nghiệp nhà nước tiếp tục được cơ cấu lại. Đó là những điểm nổi bật từ Báo cáo kết quả sơ bộ Tổng điều tra kinh tế năm 2026 vừa được Cục Thống kê công bố.
Doanh nghiệp ngoài nhà nước khẳng định vai trò là động lực chính của nền kinh tế
Đến ngày 31/12/2025, cả nước có hơn 859.000 doanh nghiệp đang hoạt động có kết quả sản xuất, kinh doanh, tăng 2,4% so với năm 2024 và tăng 25,5% so với năm 2020.
Bên cạnh loại hình doanh nghiệp quốc doanh thì chúng ta còn biết đến doanh nghiệp ngoài nhà nước. Đây là loại doanh nghiệp không có vốn đầu tư của nhà nước mà toàn bộ vốn, tài sản lợi nhuận đều thuộc sở hữu của tư nhân hoặc tập thể (Ảnh minh họa)
Trong đó, hơn 827.000 doanh nghiệp ngoài nhà nước tiếp tục chiếm tỷ trọng áp đảo, khẳng định vai trò là động lực chính của nền kinh tế. Gần 30.000 doanh nghiệp FDI là nhóm tăng nhanh nhất, tăng 11,1% so với năm 2024 và 33,9% so với năm 2020, phản ánh sức hút của môi trường đầu tư Việt Nam cũng như xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng.
Ngược lại, doanh nghiệp nhà nước chỉ còn 1.770 doanh nghiệp. Số lượng gần như không thay đổi so với năm trước nhưng giảm so với năm 2020, phù hợp với lộ trình sắp xếp, cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước.
Ông Nguyễn Thanh Dương - Phó Cục trưởng Thống kê nhận định, kết quả điều tra cho thấy cơ cấu doanh nghiệp đang chuyển dịch theo đúng định hướng phát triển kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của tăng trưởng.
Về lĩnh vực hoạt động, khu vực dịch vụ tiếp tục chiếm ưu thế với 71,3% tổng số doanh nghiệp, trong khi công nghiệp - xây dựng chiếm khoảng 28%. Đáng chú ý, Trung du và miền núi phía Bắc nổi lên là khu vực có tốc độ tăng doanh nghiệp nhanh nhất, tăng 44,4% so với năm 2020, cho thấy xu hướng mở rộng đầu tư ra các địa bàn còn nhiều dư địa phát triển.
Kết quả Tổng điều tra kinh tế cũng cho thấy, dù chỉ chiếm 13,7% tổng số đơn vị điều tra, khu vực doanh nghiệp vẫn giữ vai trò trung tâm trong tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, huy động vốn và mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Nghị quyết số 68-NQ/TW đã tạo động lực mới
Ở góc độ chính sách, ông Bùi Anh Tuấn - Cục trưởng Phát triển Doanh nghiệp tư nhân và Kinh tế tập thể, cho rằng Nghị quyết số 68-NQ/TW đã tạo động lực mới cho môi trường kinh doanh khi thúc đẩy tư duy quản lý chuyển sang kiến tạo phát triển.
Nhờ đó, từ tháng 5/2025 đến nay, bình quân mỗi tháng có hơn 18.000 doanh nghiệp gia nhập thị trường, cao gấp 1,6 lần giai đoạn trước. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, cả nước có khoảng 170.000 doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động. Tuy nhiên, khoảng 150.000 doanh nghiệp cũng phải tạm ngừng kinh doanh hoặc rút lui khỏi thị trường, cho thấy cộng đồng doanh nghiệp vẫn đang đối mặt nhiều sức ép.
Để hiện thực hóa mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, các chuyên gia cho rằng cải cách môi trường đầu tư kinh doanh cần tiếp tục được đẩy nhanh, nhất là cắt giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ, đẩy mạnh chuyển đổi số và hoàn thiện chính sách khuyến khích đổi mới sáng tạo.
Bà Nguyễn Minh Thảo - Trưởng Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, nhấn mạnh doanh nghiệp cần nhất hiện nay là một môi trường kinh doanh ổn định, minh bạch và thông thoáng để yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh.